برزخ در لغت يعنى مانع و فاصله بين دو چيز : بَيْنَهُما بَرْزَخٌ لا يَبْغِيانِ « 1 » ؛ يعنى بين آن دو مانعى وجود دارد ، و به هيچ يك از دو طرف اجازهء تجاوز به ديگرى داده نمىشود . راغب مىگويد : « برزخ در قيامت همان مانع بين انسان و رسيدن به منازل و الا در آخرت است . » كه اشاره دارد به مانع مذكور در آيهء : فَلَا اقْتَحَمَ الْعَقَبَةَ « 2 » . آن مانعى است كه تنها صالحان به آن مىرسند . گفته شده است : برزخ فاصلهء ميان مرگ تا قيامت را گويند . فيض كاشانى در كتاب علم اليقين و قرّة العيون مىگويد : « برزخ حالتى است ميان مرگ و رستاخيز ، و روح در اين مدّت در بدن مثالى خود است ، مثل اين كه انسان خود را در خواب مىبيند . » در حديث پيامبر ( ص ) آمده است : « النّوم اخ الموت » . صدوق با استناد به سخن پيامبر ( ص ) مىگويد : « حضرت فرمود : خ اى فرزندان عبد المطلب ! پيشوا به مردمش دروغ نمىگويد ؛ سوگند به خدايى كه مرا به حق برانگيخت ! شما همان‌گونه كه مىخوابيد ، خواهيد مرد ؛ و همان‌گونه كه بيدار مىشويد ، برانگيخته خواهيد شد . پس از مرگ ، تنها بهشت و جهنم است . » خداوند فرموده است : اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ الَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنامِها « 3 » .

--> ( 1 ) - رحمن ( 55 ) آيهء 20 : ميان آن دو حدّ فاصلى است كه به هم تجاوز نمىكنند . ( 2 ) - بلد ( 90 ) آيهء 11 : [ ولى ] نخواست از گردنهء [ عاقبت‌نگرى ] بالا رود . ( 3 ) - زمر ( 39 ) آيهء 42 : خدا روح مردم را در هنگام مرگشان به تمامى بازمىستاند ، و نيز روحى را كه در موقع خوابش نمرده است .